Qırmızı kitab excrept temp

Huperzia selago
Huperziya quzu plaunu

Plaunkimilər - Lycopodiophyta

Plaunabənzərlər - Lycopodiopsida

Lycopodiales

Huperziyakimilər - Huperziaceae Rothm.

Huperzia selago (L.) Bernh. ex Schrank et C.Mart.

(Lycopodium selago L.)

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / National IUCN Status: “Kritik təhlükə həddində olanlar” kateqoriyasına aiddir — CR A2ac. Azərbaycanın nadir və relikt növüdür.

Qısa morfoloii təsviri: Çoxillik, haçavari budaqlanan, tutqun və açıq-yaşıl bitkidir. Gövdələri 25-30 sm hündürlükdədir. Yarpaqları spiralvari düzülmüşdür, 5-7 mm uzunluqdadır, ensiz-lansetvari, sivri, aralı və ya əyri yuxarı istiqamətlənəndir. Adi yarpaqların qoltuğunda olan sporangilər sarımtıl, böyrəkvari, eni 1,5 mm-dir f11.

Biolofi, ekolofi və fitosenoloyi xüsusiyyətləri: Sporların yetişmə dövrü iyul-oktyabr aylarıdır. Orta, yuxarı dağ və alp qurşağında, şam meşəsində, böyük daşların üstündə, iri qaya çatlarında, mamırların arasında rast gəlinir (11. Dərman və dekorativ bitkidir 11, 31.

Yayılması: Kiçik Qafqazın şimal hissəsi (Göygöl Milli Parkı, Çınqıl dərəsinin şimal yamacı, şam meşəsi), Böyük Qafqazın qərb hissəsi (Zaqatala rayonu, Car kəndinin ətrafı, Zaqatala Dövlət Qoruğu, Xalagel dağı) 1, 2, 41.

Sayı və tendensiyası: Tək-tək rast gəlinir, sayı çox azdır 141.

Huperzia selago

Məhdudlaşdırıcı amillər: Məskulaşdığı meşə sahələrinin azalması və digər antropogen amillər.

Mühafizə tədbirləri: Məlum biotopların nəzarətə alınmalı, təbiətdə axtarışı davam etdirilməlidir.

Ədəbiyyat / References:
1. Drıopa AsepöafnəxaHa, 1950,

2. Əsgərov A.M., 2005, 3. MatıkxoBckvi/ M.H., 2008, 4. Tərtibçilərin məlumatları. Tərtibçilər: ƏsgərovA.M., Mehdiyeva N.P., Zeynalova S.Ə. Şəkil: Qolyakov P.V.

English name: Northern Firmoss or Fir Clubmoss

Habitat: Coniferous forests.

Distribution: Western (AZ) Greater Caucasus (dar village of Zaqatala region, Zaqatala State Reserve, Khalagel mountain): Northern (AZ) Lesser Caucasus (Goygol National Park) pine forest, northern slope of Chingil valley.

Equisetum hyemale
Qışlayan qatırquyruğu

Qatırquyruğukimilər — Equisetophyta

Qatırquyruğunabənzərlər — Equisetopsida

Equisetales

Qatırquyruğukimilər — Equisetaceae Rich.ex DC.

Equisetum hyemale L.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu/ National IUCN Status: “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir — VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloii təsviri: Çoxillik bitkidir. Gövdəsi 120 sm hündürlükdədir. Qını silindrik, gövdəyə sıxılmış, bütövlükdə qara, qaidədə və ya ortada eninə yaşıl zolaqlıdır. Strobilləri (spor sünbülləri) oturaq, yumurtavari, sivri və ya uzunsov-yumurtavari, 2 sm uzunluğundadır. Dişicikləri erkən tökülən, gövdəsi budaqlanmayandır 11, 21.

Biolofi, ekolofi və fitosenolofi xüsusiyyətləri: Sporların yetişmə dövrü iyun-avqust aylarıdır. Mezofitdir. Nəmli yerlərdə, çağıl daşlarında, dəniz qumluqlarında psammofit-litoral bitkilik tipində kiçik qrup şəkilində rast gəlinir İ1, 41. Dərman bitkisidir f1, 31.

Yayılması: Samur-Dəvəçi ovalığı (Xaçmaz rayonu, Şabran rayonu), Naxçıvan düzənliyi (Uzunoba kəndi ətrafı), 11, 2,4, 51.

Sayı və tendensiyası: Azalmaqdadiır 51.

Equisetum hyemale

Məhdudlaşdırıcı amillər: Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsi və antropogen amillər

(mal-qara tərəfindən tapdalanması, çimərliklərdə tikinti işlərinin aparılması) (31. Mühafizə tədbirləri: Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq, bərpasını təmin etmək və yeni yayılma yerlərinin axtarılmağı təklif olunur.

\\Әдәбгууаҝ̆ / КеРегепсе5: 1. Флора Азербаиджана, 1950: 2. Әзсәгоҹ А.М., 2005, З. MexrveBa H.Il., 2007, 4. Talıbov T.H., İbrahimovA.Ş., 2008, 5. Tərtibçilərin məlumatları. Tərtibçilər: Əskərov A.M., Mehdiyeva N.P., Zeynalova S.Ə. Şəkil: Mehdiyeva N.P., AMEA-nın Botanika İnstitutunun Herbari Fondu.

English name: Rough horsetail or Scouring rush Habitat: VVetlands, coastal dunes. Distribution: Samur-Devechi lovvlands (small groups grovv at the seaside of Khachmaz region): Nakhchivan plain (Babek region, around Uzunoba village).

Anogramma leptophylla
Tükvari qamçılıca

Qıfıkimilər — Polypodiophyta

Qıfıar — Polypodiopsida

Pterislər — Pteridales

Hemionitidkimilər — Hemionitidaceae Pichi Sermolli

Anogramma leptophylla (L.) Link

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / National IUCN Status: “Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar” kateqoriyasına aiddir — EN B1 ab (i, ii, ili, iv) k 2ab (i, il, ili, iv). Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloii təsviri: Birillik bitkidir, 5-20 sm hündürlükdədir. Steril yarpaqları qısa, saplaqlı, böyrəkvari, seqment-ləri yelpiy şəkillidir, fertil yarpaqları oval-lansetvari, saplağı qırmızı-qonur, uzun, ikinci sıra seqmentaləri pazvari tərc-oval şəkillidir, bəzən bir bitkidə bütövlükdə yarpaqların fertil olması müşahidə olunur, sporları üçşüalıdır İ11.

Biolofi, ekolo/i və fitosenoloyi xüsusiyyətləri: Sporla çoxalır, sporların yetişmə dövrü may-iyun aylarına təsadüf edir. Aşağı və orta dağlıq qurşağın kölgəli meşə formasiyalarında və qaya çatlarında bitir. Petrofitdir. Dekorativ bitkidir 1, 2.

Yayılması: Abşeron (Puta stansiyasından 6 km şimal-qərbə doğru, Korgöz dağının qərb yamacında (qaya çatlarında), Lənkəran ovalığı (Nısyaku dağı, Alekseyevka kəndi, əkin sahə-sinin kənarları, Astara rayonu, Pensər kəndinin ətrafı) (1, 3, 4, 51.

Sayı və tendensiyası: Tək-tək rast gəlinir, sayı çox azdır 151.

Anogramma leptophylla

Məhdudlaşdırıcı amillər: Bitmə şəraitinin, xüsusən meşə sahələrinin qırılması və digər antropogen amillər.

Mühafizə tədbirləri: Məlum biotopları mühafizə edilməli, təbiətdə axtarışı davam etdirilmə-lidir.

İstinadlar
1. Флора Азербаиджана, 1950: 2. Аскеров А.М., 1983, 3. Azərbaycan SSR-in Qırmızı Kitabı, 1989, 4. AckepoB A.M., 2001: 5. Tərtibçilərin məlumatları.

Tərtibçilər: Əsgərov A.M., Kərimov V.N.

Şəkil: Səfərov H.M.

English name: Annualfern, dlersey fern

Habitat: Rock fissures.

Distribution: Absheron (6 km tovvards north-west from Puta station of Absheron, vvestern slope of Korgoz mountain), Lankaran lowlands (Lankaran region, Nisyaku mountain, around arable lands of Alexeyevka village, Astara region, surroundings of Pensar village).