Metagenetika

genotip canlının valideynlərindən irsən aldığı genetik maddədir. ən geniş mənada, yumurta və sperma içində balaya keçən hər cür informasiyadır. bu informasiyanın böyük əksəriyyəti DNA ilə keçir. DNA-dan kənar informasiyanı yumurta hüceyrəsi içində, yüzlərlə başqa faktor təşkil edir. Ən bilinəni və embrion inkişafın yumurta ilə sperma birləşdikdən dərhal sonra, ilk dəqiqədən öz təsirini göstərən qütb faktorlarıdır. yumurtanın içində gələcəkdəki orqanizmin ön-arxa, qarın-baş yönünü təyin edən spesifik bir protein hüceyrənin bir hissəsində çox ikən, digər tərəfində azdır. sperma ilə birləşdikdən, daha doğrusu, spermanın içindən sadəcə DNA-sını alıb ziqota çevrilən yumurtada bu qütb maddəsi işə düşür. elə ilk bölünmədən, bir ziqot hüceyrəsinin bölünüb iki hüceyrə olduğu andan hansının dal, hansının qabaq olacağına qərar verilir.

yəni əslində, yumurtanın qütbləri var və bu qərarı sadəcə dişi verir. yəqin ki, balaya sadəcə DNA-sını yeridən spermanın yumurtaya girdiyi nöqtənin yeri bu qərarda heç bir rol oynamır. nəticədə, anadan balaya ötürülən bu yön informasiyası DNA-dan kənar, yəni qeyri-genetikdir. buna epigenetik, yəni genetika üstü demək olar. ancaq epigenetika bir az sərhədləri bəlirsiz anlayışdır. metagenetika da demək olar. kimsə haradasa istifadi edib, bəlkə də.