Ağıl

Ağıl — obyektiv gerçəkliyin inikasının ali forması, insanın ətraf mühitə münasibətini dəqiq və məqsədəuyğun surətdə tənzimetmə qabiliyyəti. Ağıl "orqanizmlə mühit arasında ən incə münasibət"dir (İ. P. Pavlov). Ağıl hadisələri qiymətləndirmək, müvafiq nəticə çıxarmaq, bilikdən yerində istifadə etmək bacarığı deməkdir. Ağıl fitri deyil, ictimai mühitlə ünsiyyət və fəaliyyət prosesində yaranır, ona görə də ağıl yaxşı təşkil edilmiş biliklər sistemi (K. D. Uşinski) hesab olunur. Hər bir fərdin malik olduğu ağıl insanın sinir sistemi tipi ilə əlaqədardır. İnsanın əməli və nəzəri fəaliyyətinin müxtəlifliyi nəticəsində ağıl bu və ya digər fərddə müxtəlif olur. Ağlın genişliyi, dərinliyi, firkin sürət və məntiqliliyi onun əsas keyfiyyətləridir. Ağlın inkişafı insanın sinir sisteminin yetkinliyindən, həyat və fəaliyyət şəraitindən asılıdır.